ĐỒNG TIỀN ĐẦU TIÊN

          Nói về tiền bạc, nhân gian thường ngại ngùng, có ý tránh hoặc nếu buộc phải phát biểu  chính kiến thì đa phần nêu ra ý nghĩa tiêu cực về nó ví như "Có tiền mua tiên cũng được" hay "Nén bạc đâm toạc tờ giấy". Tôi thì thấy để cho công bằng thì phải đề cập tới nguồn tiền, tiền của một người có được do đâu mà ra?. Làm ăn chính đáng, lương thiện, trở nên giàu, có nhiều tiền...không nhẽ lại không được kính trọng?. Hình như thói đời vẫn còn có ác cảm với những người có tiền, không cần phân biệt nguồn tiền mà người đó sở hữu được.

          Tôi  còn nhớ  như in những cảm xúc lần đầu được nắm giữ những đồng tiền do mình làm ra. Khi đó  khoảng 5 tuổi, tôi học theo mấy bác  nông dân gần nhà, tự làm một bè bèo chỗ ao cạn, vớt bùn tấp lên rồi xin những gốc rau muống "cặm" lên đó. Ngày nào, buổi chiều đi chơi về tôi cũng tranh thủ ghé tát nước cho "bè rau của tôi". Khoảng một vài tuần thì bè rau xanh tốt. Tôi bứt từng cọng rau non nhất, buộc thành một bó nhỏ gọn bằng lá chuối khô. Khi bước lên bờ thì có một người hình như đi chợ chiều về thấy tôi xách bó rau non thì hỏi : "Cháu có bán không dì mua cho?". Tôi không biết trả lời ra sao thì dì đó nói tiếp "Thôi dì trả con tiền đây nì, về đưa cho mẹ nghe, đừng ăn hàng hư người đó!".

          Tôi nhìn thấy mấy đồng xu trong tay dì, loại mẹ hay cho tôi  mua quà vặt ở quán xép đầu làng thì thích lắm, nhanh tay đưa bó rau muống cho dì và nhận tiền (thực ra tôi sợ dì đổi ý không mua nữa). Ôi đồng tiền đầu tiên trong đời của mình, do mồ hôi và lao động của mình mà có được, làm tôi sướng rơn. Tôi không nhớ chuyện gì xảy ra sau đó, và nhất là việc dùng tiền để làm gì?. Cũng có thể là tôi đã đã để mất, hoặc để quên đâu đó không còn tìm ra... Tuy nhiên, tôi nhớ là khoảng một tháng sau khi bán được bó rau muống, tôi bỏ tiền trong túi thắt bà ngoại cho để đựng bi, và ngày nào cũng mang ra xem, đếm đi đếm lại. Rồi có khi đem khoe với bạn nữa. Nhưng vì thói ham chơi và mau quên tôi có thể tôi đã làm mất những đồng tiền tự làm ra  đầu tiên của cuộc đời mình.          

          Sau này, trong giấc mơ, tôi vẫn mong tìm lại được những đồng tiền đầu tiên ấy, tuy ít ỏi nhưng đầy ý nghĩa với cuộc đời tôi, nó cho  tôi sáng suốt nhận ra được bản chất thực sự của đồng tiền và những người có tiền - những người đã lao tâm khổ tứ thế nào để có được nó.   

          Phan Văn Hải

Tổng Giám Đốc TTKKTL từ năm 2006;

Luật gia (Chi Hội Đoàn Luật sư TTH);

Thạc sĩ Kinh Tế (Đại học Kinh tế Huế)

CÁ SẮT

​Câu chuyện về “cá gỗ” ở Việt Nam có lẽ không ai là không biết, thời buổi xa xưa do cuộc sống còn khó khăn, trong bữa ăn không đủ điều kiện nên mới làm con cá gỗ, nhìn vào cá gỗ có thể tưởng tượng làm thức ăn chính và bữa cơm từ đó sẽ phong phú giúp cái cảm giác ngon miệng được nhân lên nhiều lần.

​Tại Campuchia, đất nước láng giềng với chúng ta. Người ta không sử dụng “cá gỗ” như ở Việt Nam, họ dùng “cá sắt”. Nghe có vẻ như khó tin, ấy thế mà tại các tỉnh nghèo của đất nước này, việc có đủ điều kiện để đảm bảo dinh dưỡng trong mỗi bữa ăn cho phụ nữ và trẻ em nơi này là rất khó. Để cân bằng dưỡng chất và cải thiện tình trạng thiếu máu do thiếu sắt của người dân nghèo. Trong mỗi bữa ăn người ta thả cá vào nồi, đun sôi khoảng chừng 10 đến 15 phút, từ đây lượng sắt trong con cá sẽ giải phóng ra và cung cấp cho người sử dụng.

​Nhờ sử dụng phương pháp này, phần lớn trẻ em và phụ nữ ở tỉnh Kandal coi cá sắt như biểu tượng cho sự may mắn đồng thời đây là phương pháp giúp bổ sung chất sắt trong mỗi bữa ăn đối với người dân vùng Kandal nghèo khổ này.

​Ngẫm lại mới thấy, có những phát minh tuy không cao xa lắm song đã giải quyết nhiều vấn đề mà từ xưa đến giờ không ai làm được. Phát minh của tiến sĩ khoa học Christopher Charles đến từ Canada.

Duy Tùng.

Cử nhân Môi Trường

ẨM THỰC CHAY

Có thể thấy, ẩm thực chay là món ăn không thể thiếu trong thời đại ngày nay. Ngày nay, ẩm thực chay không chỉ phục vụ riêng cho các nhà tu hành mà là món ăn được nhiều người ưa thích, từ người già cho đến người trẻ. Bởi những món ăn chay không những giúp con người tĩnh tâm, bớt sát sinh mà những món chay giúp cho chúng ta cải thiện sức khỏe, tránh được một số bệnh tật do các món ăn từ động vật mang lại.

Đặc biệt là trong thời đại ngày nay khi mà các thức từ ăn động vật đang ngày một bị ô nhiễm nặng, nhiễm các chất độc hóa chất độc hại, gây ảnh hưởng trầm trọng đến sức khỏe của con người. Khi thì gia súc gia cầm bị dịch cấm, cho ăn các chất độc hại để tăng năng suất...Đến nay thì do vùng biển bị ô nhiễm làm cho các loại hải sản cũng bị nhiễm độc chết hàng loạt...Dần dần người dân mất đi niềm tin trong cuộc sống và tự hỏi bây giờ thì ăn gì mới không bị ngộ độc.

Cuộc sống của chúng ta ngày càng hiện đại thì các thức ăn phục vụ cho chúng ta hàng ngày dường như cũng hiện đại hơn, như các loại thịt được tẩm các chất để tươi ngon hơn, thịt thối trở thành thịt tươi...Chính những điều này đã ảnh hưởng không nhỏ đến những người tiêu dùng. Vì vậy, trước đây, người ta thường ăn chay vào những ngày rằm, mồng một thì ngày nay, những bữa ăn chay lại xuất hiện nhiều hơn trong các bữa ăn. Có thể nói, ăn chay là một phương thức để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm cho chúng ta từ những thức ăn bị nhiễm độc từ động vật, góp phần cải thiện sức khỏe của bản thân. Giúp bản thân tránh khỏi những căn bệnh của thời hiện đại như ung thư, đái tháo đường...

Giới trẻ ngày nay cũng rất ưa chuộng ẩm thực chay , bởi những thực phẩm từ thực phẩm chay cũng góp phần làm đẹp cho vóc dáng của họ giảm béo phì và lão hóa. Với những lợi ích như trên thì ăn chay là một phần văn hóa tốt trong đời sống ẩm thực của người Việt Nam ta.

Phan Thị Mến

Cử nhân Kinh tế

SUY NGẪM

Một lượng cá chết khổng lồ trôi dạt vào ven biển ở các tỉnh Bắc Trung Bộ nước ta trong mấy ngày qua đã gây những ảnh hưởng không hề nhỏ đến cuộc sống sinh hoạt của các hộ dân ven biển từ các tỉnh Hà Tĩnh – Thừa Thiên Huế đặc biệt nói riêng và đại bộ phận khách hàng người tiêu dùng nói chung cũng tỏ ra vô cùng hoang mang với hiện tượng kỳ lạ này.

Trước vấn đề cấp bách này, Đoàn công tác của bộ Tài Nguyên và môi trường đã nhanh chóng bắt tay vào việc thăm và khảo sát để tìm ra nguyên nhân của sự việc hy hữu này. Trong khi kết quả điều tra còn chưa được làm sáng tỏ thì đời sống của bà con ven biển các tỉnh miền Trung nói chung và ven biển Thừa Thiên Huế nói riêng chịu những ảnh hưởng nghiêm trọng và nặng nề chưa từng có gây cản trở đến hoạt động kinh doanh buôn bán của các hộ dân ven biển. Ngư dân thì cất thuyền không ra khơi. Các cơ sở, nhà hàng hải sản cũng như các tiểu thương của chợ đang đứng trước nỗi lo vắng khách dài dài. Điều này kéo theo hoạt động vui chơi giải trí trên biển trong thời gian này cũng bị hạn chế rất nhiều. Với tâm lý sợ bị nhiễm độc, nên việc người dân không dám ăn cá biển cũng là điều dễ hiểu nhưng việc không dám đi tắm biển qua đó cho chúng ta thấy bản chất sự việc đã quá nghiêm trọng và có tác động mạnh mẽ như thế nào đến tâm lý lo lắng bất an chưa từng có từ trước đến nay. Từ những thông tin nguồn thịt nhiễm bẩn, phù phép từ thịt ôi thành thịt tươi, tôm sú thì bơm thạch để tăng trọng, rau thì bị phun thuốc, nhiễm khuẩn đến nay việc cá chết hàng loạt không rõ nguyên nhân càng làm cho người tiêu dùng ngày càng trở nên hoang mang và bất an đến cực độ. An toàn thực phẩm ở nước ta từ lâu luôn là vấn đề cấp bách và gây bức xúc trong cộng đồng. Mặc dầu các cơ sở ban ngành luôn cố gắng nỗ lực trong việc kiểm tra giám sát chất lượng hàng hóa, thực phẩm. Tuy nhiên việc ngăn chặn vẫn còn đang bị lơi lỏng, thiếu răn đe dẫn đến hành vi lách luật, đi cửa sau và tình trạng tái phạm vẫn cứ tiếp diễn gây biết bao nhiêu nguy cơ, hiểm họa đe dọa đến sức khỏe của cộng đồng. Vì hám lợi, làm giàu nhanh nhất có thể mà người ta sẵn sàng bán rẻ lương tâm đạo đức, coi thường sức khỏe và tính mạng của con người, những kẻ này cần phải được trừng trị một cách đích đáng trước pháp luật. Bản thân từ góc độ của người tiêu dùng, là nạn nhân của hành vi chế biến không an toàn chúng ta hãy tích cực đấu tranh lên án, mạnh dạn tố cáo những sai phạm bằng những hình thức khác nhau để nhằm ngăn chặn tình trạng mất vệ sinh an toàn thực phẩm đang theo chiều hướng báo động và trên hết là bảo vệ sức khỏe cho cho chính mình và cho cộng đồng xã hội.

Huỳnh Thị Ngọc Thủy

Cử nhân Anh Văn

NGHỀ ĐÁNH CÁ TRÊN BIỂN

Trong cuộc sống này nghề nào cũng quan trọng cả, khi “nghề” đã chọn ta thì xem như đó như là chữ “duyên”, và cố gắng sống vì nó. Đối với nghề đánh cá cũng vậy, dù gặp bao nhiều khó khăn trắc trở nhưng những người ngư dân vẫn cố gắng bám biển. Một phần họ vì yêu nghề, vì cuộc sống mưu sinh và phần còn lại là muốn lưu giữ và phát triển ngành nghề truyền thống của làng quê mình.

Để sống với nghề này họ phải đánh đổi rất nhiều thứ. Cuộc sống của họ là những ngày tháng lênh đênh ngoài khơi xa, thời gian được sống bên cạnh gia đình con cái rất hiếm hoi. Vào những ngày ra khơi sóng biển yên bình thu hoạch nhiều cá thì đó là niềm hạnh phúc đối với họ, với vợ con họ. Nhưng không phải lúc nào cũng được như vậy. Có những khi sóng to gió lớn thì những ngư dân trên thuyền phải gặp vô vàn khó khăn hiểm trở không lường trước được, có khi ảnh hưởng đến tính mạng. Nhưng lòng yêu nghề đã đánh thắng nỗi sợ hãi, dù thế nào họ cũng không thể tách rời biển được.

Mỗi khi thuyền rời bến để ra khơi họ phải chuẩn bị đầy đủ mọi thứ để có thể sinh sống cả tháng trên biển. Họ chuẩn bị từ lương thực đến các thiết bị y tế, và bộ đàm dùng để liên lạc với trên bờ. Ngoài ra, nhờ có bộ đàm họ có thể liên lạc với thuyền bạn khi có tai nạn bất ngờ cần sự giúp đỡ và ngược lại.

Để sinh sống với nghề này họ phải bỏ ra một số tiền khá lớn để đóng thuyền, có người đã dùng cả sổ đỏ để vay nợ ngân hàng. Niềm vui của họ là khi trở về nhà với đầy ắp cá trên thuyền, đó là thành quả sau những ngày tháng lênh đênh trên biển. Cảnh tượng từng người từng người chen lấn nhau để chọn được những  mớ cá tươi ngon đem về bán vào lúc sáng sớm tinh mơ, đó thật là một bức hình thật đẹp thật tự nhiên, ai nhìn thấy cũng phải ấm lòng.

Cuộc sống của người dân miền trung chủ yếu là bằng nghề biển. Nhưng hiện nay họ đã không biết định hướng đi về đâu, gia đình họ phải sinh sống ra sao khi tình trạng cá biển chết hàng loạt, họ không thể ra khơi đánh cá. Hy vọng những ngày tháng này nhanh qua đi, sẽ có những biện pháp được đề ra để khắc phục tình trạng này, để ngư dân có thể yên tâm bám biển nuôi sống gia đình.

Trần Thiên Tú Như

Cử nhân Kinh tế

CHỊ BÁN VÉ SỐ

Tôi gặp chị khi cùng đi bộ trên con đường đất. Trưa nắng, con đường quá dài và câu chuyện được bắt đầu để nhịp chân đôi bạn đường bớt mỏi. Chị cũng là người xởi lởi, vui vẻ và thích bắt chuyện cộng với kiểu trả lời chân chất của người ở vùng nông thôn khiến câu chuyện ngày càng đậm đà.

Chị cho biết chị làm nghề bán vé số. Mỗi ngày chị đi từ sáng đến chiều và lộ trình chị đi kéo dài từ chợ Vỹ Dạ đến Hàn Mặc Tử. Tráo qua tráo lại cũng con đường đó cho đến khi nào hết vé số hay trời đã vào chiều thì trở về để kịp trả vé lại cho đại lý. Chị bảo ngoài làm ruộng chị thích đi bán vé số như vậy. Trung bình mỗi ngày không thể tính được vì theo chị có ngày "xui" ngày "hên". Ngày nào "hên" thì bán 100-120 cái, ngày nào "xui" thì 60-80 cái và mỗi cái vé số chị kiếm được 1.100đ. Có ngày chị bán được 140 cái, đó là ngày tuyệt vời nhất. Ngày nào bán không hết thì trả lại đại lý và cũng như mọi khách hàng của mình chị giữ lại cho mình một cái sau mỗi ngày thầm mong may mắn sẽ đến với mình vào một ngày đẹp trời nào đó.

Tuy chưa lúc nào chị may mắn cả nhưng chị cũng được khách hàng tặng cho một chút may mắn khi họ trúng vé số. Lúc đó bản thân chị cảm thấy rất vui vì mình cũng là người bán mát tay, có thể đem lại niềm vui cho người khác. Và ở vùng làm ruộng của chị thì thu nhập như vậy cũng ngang ngửa với những người làm phụ hồ mà lại nhẹ nhàng hơn, chủ động hơn. Thu nhập trong ngày của mình chị dành ra 20.000đ để ăn trưa, uống nước, số tiền còn lại chị đem về nuôi con. Như vậy là đã ổn. Buổi sáng xin đi quá giang, buổi chiều cũng xin quá giang và hôm nào không xin quá giang được thì phải đi bộ. Cũng như hôm nay vậy.

Cuối con đường đất là lúc chia tay mà vẫn còn lan man trong câu chuyện của chị. Vẫn không quên mời tôi mua vé số và chúc may mắn. Trong thâm tâm tôi cũng cầu mong may mắn sẽ đến với chị, đến với người phụ nữ nghèo, chất phác và chịu khó làm ăn. Còn với tôi, con đường về nhà đã trở nên gần rất nhiều ....

Nguyễn Thị Anh Đào

Cử nhân Anh Văn

THI NHÂN

          Tiếng Việt có nhiều cái hay, người học toán giỏi mà áp dụng "phép qui nạp" cho tiếng Việt thì chắc sẽ bị "hố" nhiều nhiều. Ví dụ "mèo mun" thay cho mèo đen, "ngựa ô" thì phải là con ngựa đen, "thơ cũng có nghĩa là thi" nhưng "nhà thơ" chứ không phải là "nhà thi" và "thi nhân" chứ không phải là "thơ nhân".

          Cách đây gần 30 năm, nhà tôi đón một vị khách đặc biệt. Ông là bạn của ba tôi thủa tóc còn để chỏm, cùng con nhà nông, cùng tham gia Thiếu sinh quân chống Pháp, cùng quê Hương Thủy, Thừa Thiên. Ông mới được "thong thả" sau vụ án "bình về thơ ca" mạnh mẽ ở miền Bắc. Tới nhà tôi, ông như một nông dân chính hiệu: mũ lá cọ, áo quần nâu sòng, mang bị cói, đi guốc gỗ, ăn xôi bốc tay, uống rượu nút lá chuối.

          Đêm đầu tiên, ông và cha tôi đọc  và nói chuyện thơ cả đêm. Tôi mấy lần tỉnh giấc thấy hai ông còn chén tạc, chén thù, ngâm thơ.

          Tôi chưa bao giờ thấy cha tôi làm thơ, thế mà khi gặp "bạn thơ" ông cũng mạnh dạn đọc thơ của ông, không e ngại rằng trước mình là một "thi sĩ" nổi tiếng, rất nổi tiếng của cả nước. Mấy ngày sau, tôi thấy trong nhà treo vài bài thơ do cha tôi viết, được bác nhà thơ chọn lọc ra và một nhà thơ/ họa sĩ tên Hải Bằng viết thư pháp. Tôi từ đó tôi gọi cha tôi là nhà thơ XÓM - và những bạn thơ tới chơi trong nhà là XÓM THƠ.

          Rồi có tối, bác nhà thơ nói với tôi khi cả hai chuẩn bị đi ngũ: "Cháu à, bác là nhà văn, nhà thơ đây, nhưng là người Huế nên mấy cái dấu câu đánh bị sai. Cháu đọc tập bản thảo này rồi chỉnh sửa lại cho bác với nghe". Tôi hoang mang lắm. Đó là cuốn "Tuổi thơ dữ dội" sau này được dựng thành phim vang bóng một thời. Đọc chỉ vài trang thôi thì tôi say mê đọc một mạch cho đến cuối truyện, xong thì ngũ khèo, sức mô mà "xem dấu" cho bác nhà thơ này.

          Khoảng một tuần sau, nhà tôi chật ních người tới nghe đọc thơ. Nhiều người đề nghị đọc lại bài "Lời mẹ dặn", yêu cầu đó được lập lại nhiều lần. Người đọc thơ khóc, người nghe thơ cũng nước mắt lưng tròng, tôi lơ ngơ không hiểu mô tê chi cả...

          Sau gần 60 năm ra đời, mong đọc giả tìm và thấu hiểu nội dung của bài thơ , để rõ tấm lòng của một người rất yêu mến nhân dân, đất nước và dân tộc này, nhưng đã chịu nhiều điều oan trái do bị hiểu nhầm.

         

          Phan Văn Hải

Tổng Giám Đốc TTKKTL từ năm 2006;

Luật gia (Chi Hội Đoàn Luật sư TTH);

Thạc sĩ Kinh Tế (Đại học Kinh tế Huế)